Wijn, kurk en kurksmaak

woensdag 23 oktober 2013

Wat is kurk

Allereerst wordt met kurk de afsluiting van flessen wijn bedoeld die is gewonnen uit de geoogste schors van de kurkeik. Daarnaast wordt met kurk (ober, deze wijn heeft kurk) ook de stoffige smaak bedoeld die een wijn uit de kurk kan overnemen als deze is geïnfecteerd. Allereerst zal ik iets vertellen over kurken in z’n algemeenheid, dan over de soorten kurken die er zijn en tot slot de activiteiten die de kurkindustrie onderneemt om van de kurksmaak af te komen en… een methode die soms kan helpen om een wijn van de kurksmaak af te helpen.

Kurken

De kurkeik staat aan de basis van de vele miljarden kurken die jaarlijks worden geproduceerd. Vooral in Portugal, waar ongeveer de helft van de wereldproductie en de beste kurken vandaan komen, maar ook in Spanje zijn grote gebieden met deze mooie bomen aangeplant die uitstekend tegen de verzengende hitte en droogte kunnen. Met name in het centraal gelegen Portugese Alentejo-gebied zijn uitgestrekte bossen waar louter kurkeiken zijn aangeplant. Het productieproces van de kurk is in Portugal wettelijk geregeld. Zo mag de eerste oogst pas geschieden als de kurkeik op borsthoogte een omtrek heeft van minimaal 60 centimeter, gemeten inclusief de bast. Dat is pas nadat de boom zo’n 25 jaar oud is. De kurkeik wordt van z’n bast ontdaan op die plaatsen die minimaal 60 centimeter in omtrek zijn. De bast wordt elke 9-10 jaar geoogst en is na de 3e oogst pas geschikt om gebruikt te worden voor de productie van kurken.  De beste kurken worden gestanst uit schorsdelen van kurkeiken van minimaal 25 jaar oud. De boom levert zo’n 165 jaar, dus ongeveer 12-14 oogsten.

Soorten kurk

Er zijn diverse soorten kurk. Allereerst de kurk die in z’n geheel in één keer wordt gestanst uit stroken kurk. Deze kurk kan van heel eenvoudig (vanaf 25 mm) tot de allerbeste (tot 55 mm) kwaliteit uiteenlopen. Dan komt de kurk die momenteel veel wordt gepromoot door de kurkindustrie (AMORIM) die er in de plaats Anadia in Portugal een gigantische productie-eenheid voor heeft neergezet, de schijven-kurk. Het middelste deel van deze kurk is van geperste kurkdeeltjes, terwijl op beide uiteinden een hele schijf kurk is geplakt. Men garandeert dat deze betrekkelijk voordelige kurk, mede door moderne reiniging- en behandelingstechnieken het fenomeen kurksmaak kan voorkomen. Vervolgens zijn er de geperste kurken, waarbij de kurk eerst wordt gemalen en behandeld en daarna wordt geperst met bindmiddel, waardoor een goedkope kurk ontstaat. Deze kurk is niet geschikt voor wijnen die opgelegd worden. Tot slot is er de kunststof kurk. Voor de toepassing van deze kurken, die er zowel is in samenstellingen als in vol-kunststofkurken met alle mogelijke kleuren, is er een sterke lobby van de producenten (o.a. SupremeCorq en Neocork). Voorlopig neemt men aan dat de kunststofkurk nog in ontwikkeling is en dat de synthetische stoffen na verloop van tijd smaak aan de wijn af kunnen geven. Vooralsnog worden deze kurken dan ook meestal gebruikt voor het afsluiten van flessen wijn die niet bedoeld zijn om op te leggen, waardoor de materialen die smaak- en geurstoffen af kunnen geven geen kans krijgen.

Kurksmaak

Hoe ontstaat nu die kurksmaak? Onderzoekingen hebben uitgewezen dat de volgende stof verantwoordelijk is voor die stoffige geur in de wijn: trichloroanisole (TCA). Dit micro-organisme kan zich ontwikkelen in de kurk, mede afhankelijk van de weersituatie na de oogst, als de pakken met geoogste platen kurkbast liggen te drogen totdat ze verwerkt kunnen worden, maar ook in de omgeving. Het is bekend dat er meer kurken geïnfecteerd zijn in bepaalde oogstjaren. Bijvoorbeeld bij de kwaliteitswijnen uit het jaar 1990 is er een (kleine)verhoogde kans dat u een fles met kurksmaak tegenkomt. Het is vrij normaal dat hooguit 1-2 procent van de flessen wijn van één oogst kurksmaak hebben. Is een wijn die kurksmaak heeft nog te redden zult u zich afvragen. In sommige gevallen wel. Als de fles voordat hij wordt opengemaakt een dag rechtop heeft gestaan om op (kamer-)temperatuur te komen en om het bezinksel naar de bodem te laten zakken is de kans groot dat wanneer de wijn naar kurk ruikt (na het ontkurken even aan de kurk of aan de hals van de fles ruiken volstaat meestal), de kurksmaak niet door de hele fles wijn is getrokken. Door met een opgerold stuk keukenpapier wat wijn uit de hals op te zuigen is de kans aanwezig dat de kurksmaak verdwenen is. Bij een bijzondere fles met kurk de moeite van het proberen zeker waard. Maar helaas lukt dat niet altijd. De kurkindustrie is op alle mogelijke manieren bezig om kurken zodanig te maken of te behandelen dat kurksmaak tot het verleden zal gaan behoren. Zelfs het gebruik van de magnetron wordt daarbij niet geschuwd. Ik ben benieuwd wanneer dat gaat lukken, mèt behoud van de kwaliteit van de wijn.

Bart Arnold

E-mail: bart.arnold@wijnkopers.nl

 


Geef hieronder uw reactie op dit nieuwsitem

Leave this one empty:
Naam:
Don't fill in data here:
Reactie:
Don't put anythin in here:
CAPTCHA Image

Nog geen reacties geplaatst

Nieuwe Wijn

Nog steeds breiden wij ons assortiment uit met diverse wijnen. Bekijk deze nieuwe wijnen en bestel ze vandaag!

Wijn Aanbiedingen

Regelmatig hebben wij diverse, heerlijke wijnen extra voordelig geprijsd in de aanbieding. Bekijk ze nu!

De Wijnbrief

Door u in te schrijven voor de maandelijkse wijnbrief, blijft u op de hoogte van de laatste weetjes en feiten!

Eenvoudig Betalen

U rekent de wijn af in uw vertrouwde internet betaalomgeving, op basis van specifieke beveiligingsmethodes van uw eigen bank.